Nhiều người cảm thấy bối rối không hiểu các từ ngữ college, university, institute và ngay cả school nữa khác nhau như thế nào mà vẫn thấy được dùng gần như lẫn lộn và đồng nghĩa với nhau để nói tới một học viện cấp văn bằng bậc đại học tại Hoa Kỳ. Sự thật thì, tại Hoa Kỳ, college và institute không hề kém giá trị so với university. Trong phạm vi các colleges và universities, sinh viên có thể tìm thấy các schools, tỷ dụ như school of arts and sciences (phân khoa/trường dạy các ngành nhân văn và khoa học) hoặc school of business (phân khoa/trường kinh doanh). Mỗi một phân khoa/trường như vậy trong một college hoặc university chịu trách nhiệm giảng dạy một số các chương trình học hoặc môn, ngành có cấp bằng hẳn hoi cho sinh viên theo học.
Saturday, October 31, 2009
Vann Phan
Ðại Học University of North Dakota. (Hình: Getty Images)
Nhiều người cảm thấy bối rối không hiểu các từ ngữ college, university, institute và ngay cả school nữa khác nhau như thế nào mà vẫn thấy được dùng gần như lẫn lộn và đồng nghĩa với nhau để nói tới một học viện cấp văn bằng bậc đại học tại Hoa Kỳ. Sự thật thì, tại Hoa Kỳ, college và institute không hề kém giá trị so với university. Trong phạm vi các colleges và universities, sinh viên có thể tìm thấy các schools, tỷ dụ như school of arts and sciences (phân khoa/trường dạy các ngành nhân văn và khoa học) hoặc school of business (phân khoa/trường kinh doanh). Mỗi một phân khoa/trường như vậy trong một college hoặc university chịu trách nhiệm giảng dạy một số các chương trình học hoặc môn, ngành có cấp bằng hẳn hoi cho sinh viên theo học.
Nhìn chung, có 4 loại trường cấp đại học để cho sinh viên học lên sau khi đã học hết bậc trung học tại Hoa Kỳ:
1. University: Là một học viện bậc đại học (higher learning) thường có các chương trình học kéo dài 4 năm dẫn tới bằng Bachelor's degree (cử nhân) thuộc các ngành nhân văn hoặc khoa học (BA hoặc BS). Thêm vào đó, một university thường cũng có các chương trình sau bậc cử nhân dẫn tới bằng Master's degree (cao học), hoặc Doctorate (tiến sĩ).
Trong hệ thống universities còn có các State Universities là các trường đại học được chính phủ cấp tiểu bang tại Hoa Kỳ (tỉ dụ như Georgia, California, hoặc Michigan) thành lập và tài trợ nhằm cung ứng việc giáo dục giá hạ cho các cư dân trong tiểu bang. Các trường này có thể được gọi là public universities (đại học công) để phân biệt với các trường private universities (đại học tư). Các trường state universities (đại học công tiểu bang) thường rất rộng lớn, với sĩ số có khi lên đến 20,000 sinh viên hoặc nhiều hơn thế nữa và thường thu nhận nhiều loại sinh viên hơn là các private universities (đại học tư). Học phí tại các trường state univesities này thấp hơn là tại các trường private universities.
Các Private Universities được tài trợ bằng một liên hợp các nguồn tài chánh gồm quỹ hiến tặng (endowments), học phí do sinh viên đóng, tiền cấp cho công trình nghiên cứu, và quà tặng của các cựu sinh viên của trường. Lệ phí đóng cho các môn học tại các đại học tư thường là cao hơn tại các đại học công, nhưng không có sự phân biệt về học phí nào giữa sinh viên đang là thường trú nhân (của tiểu bang) và sinh viên không phải là thường trú nhân -mà cũng thuộc vào loại này là sinh viên từ các nước khác đến Hoa Kỳ du học. Các trường colleges nào do tôn giáo lập nên và các trường colleges chỉ dành riêng cho sinh viên thuộc phái nam hoặc sinh viên thuộc phái nữ theo học mà thôi thì đều là đại học tư. Tính chung, các đại học tư có số sinh viên ghi danh nằm dưới mức 20,000 sinh viên, và cũng có khi các đại học này chỉ có khoảng 2,000 sinh viên ghi danh theo học hoặc ít hơn nữa.
Campus Universities: Hầu hết các viện đại học tại Hoa Kỳ đều có những khuôn viên đại học tập trung (centralized campuses) làm trục trung tâm cho đời sống đại học, là nơi sinh viên học hành, cư ngụ, làm việc và giao tế với nhau. Các viện đại học lớn đôi khi còn có hệ thống khuôn viên đại học tỏa rộng (decentralized) hoặc gồm nhiều khuôn viên (multi-campus) với nhiều khuôn viên đại học phụ thuộc. Có khi, các khuôn viên đại học phụ thuộc này chỉ chuyên chú dạy một môn, ngành mà thôi, tỷ dụ như khuôn viên đại học có thể gồm các cơ sở y khoa (trường y) tại một địa điểm và các cơ sở dành cho các chương trình bậc cử nhân tại một địa điểm khác.
Trong một khuôn viên đại học thường bao gồm những văn phòng hành chánh, cư xá sinh viên, nhà ăn sinh viên, khu giải trí, các phòng ốc (lớp học) và các khu văn hóa nghệ thuật quần tụ lại với nhau. Các viện đại học ở miền đồng quê hoặc tại các thành phố nhỏ thường có tính cách tập trung hơn và, trong nhiều trường hợp, viện đại học này là tụ điểm của sinh hoạt địa phương.
2. College: Một college cũng đồng nghĩa với một university. Cũng có khi “college” đồng nghĩa với “school,” là một phân khoa trong một university. Thí dụ như đại học Y Khoa tại University of Arizona mang tên “University of Arizona College of Medicine.”
Trong loại các trường college ở Hoa Kỳ còn có các trường gọi là two-year colleges hay junior colleges (đại học hệ 2 năm), chỉ cung ứng văn bằng Associate's degree (bằng cao đẳng/đại học 2 năm) mà thôi, thường vẫn được coi là phân nửa trước của bằng B.A. hoặc B.S. mà sinh viên tại một trường thuộc hệ 4 năm sẽ lấy được. Nếu sau khi đã lấy bằng Associate's degree rồi mà sinh viên muốn theo đuổi bằng B.A. hoặc B.S. thuộc hệ 4 năm thì sinh viên vẫn có thể chuyển tiếp (transfer) các credits (tín chỉ đại học) lấy được (từ văn bằng Associate's degree) trong 2 năm đầu này lên một trường đại học hệ 4 năm (tức là một college hoặc university truyền thống) để học nốt 2 năm sau của văn bằng cử nhân.
3. Community college: Một community college (cao đẳng/đại học cộng đồng) là một học viện cấp đại học tại một cộng đồng cư dân địa phương cung ứng các chương trình mà thời gian học kéo dài 2 năm dẫn tới bằng Associate's degree, đặc biệt với các chương trình học mang tính uyển chuyển và mức học phí phải chăng, tức là thấp hơn so với các college và university truyền thống. Y như trường hợp của các đại học hệ 2 năm đã nói ở trên, các tín chỉ đại học mà sinh viên lấy được tại các trường đại học cộng đồng này có thể được dễ dàng chuyển tiếp lên các trường đại học hệ 4 năm.
4. Technical college: Các trường technical colleges (cao đẳng/đại học kỹ thuật) cung ứng cho sinh viên chương trình đại học 2 năm về các môn, ngành có tính cách chuyên môn (kế toán, điện toán...) hoặc liên hệ tới kỹ thuật (cơ khí, phòng thí nghiệm...), trang bị cho sinh viên các kiến thức chuyên nghiệp để khi tốt nghiệp họ sẽ trở thành các kỹ thuật viên (technician) làm việc tại các hãng, xưởng, xí nghiệp, cơ sở kinh doanh tư hoặc công sở.
Thông thường, theo học tại community college là con đường ít chông gai hơn và cũng ít tốn kém hơn để từ đó sinh viên có thể hoàn tất nền giáo dục đại học tại Hoa Kỳ. Vì thế, các sinh viên mà khả năng tài chánh hạn hẹp rất nên cứu xét đến chuyện bắt đầu nền giáo dục đại học của mình qua ngưỡng cửa các trường đại học cộng đồng này. Những yêu cầu về ghi danh nhập học tại các community colleges thường ít gắt gao và không phải cạnh tranh nhiều như việc ghi danh nhập học tại các colleges hoặc universities truyền thống. Chi phí theo học (gồm cả học phí và tiền chi tiêu cho sách vở cũng như tiền ăn, ở, tiêu pha của sinh viên) tại các trường community colleges rất vừa túi tiền của đại đa số sinh viên thuộc giới trung lưu hoặc có lợi tức thấp.
